Turizmde 2021 bile umutsuz

İzmirli profesyonel turist rehberi Levent Renda, "Koronavirüs yüzünden 2020 sezonu başlamadan kapandı. Sektör rehberlere '2021 yılı Haziran ayına kadar başınızın çaresine bakın' diyor. Sözün özü, umudumuz kalmadı" dedi ENGİN YAVUZ...

10 Temmuz 2020, 18:08 Engin Yavuz
Turizmde 2021 bile umutsuz

İzmirli profesyonel turist rehberi Levent Renda, "Koronavirüs yüzünden 2020 sezonu başlamadan kapandı. Sektör rehberlere '2021 yılı Haziran ayına kadar başınızın çaresine bakın' diyor. Sözün özü, umudumuz kalmadı" dedi

ENGİN YAVUZ

Türkiye’nin en deneyimli turist rehberlerinden Levent Renda ile bir araya geldik. Hem mesleğin inceliklerini dinledik kendisinden, hem de Türkiye’de turizmin geldiği son durumu İzmir Gazetesi için değerlendirdi...

Bize kendinizi tanıtır mısınız?

Ege Üniversitesi Alman Filolojisi Bölümü mezunuyum. Almanya'da yüksek lisans yaptım. 42 yıldan bu yana rehberlik mesleğinin içindeyim. Turist rehberliği kokart sahibiyim. Bir çok acentede rehberlik ve yöneticilik yaptım. Yıllar boyunca, pamuk ipliğine bağlı olan turizm, her türlü terör olayı çevre ülkelerde savaş, politik nedenlerle hep sekteye uğramıştır. Üst üste 3-4 yıl sorunsuz çalışma imkanımız hiç olmadı.

Nasıl başladınız rehberlik mesleğine?

Profesyonel rehberliğe 1978 yılında başladım. İzmir Rehberler Odası üyesi profesyonel rehberim.

İlk kez üniversitede okurken Kuşadası’na gemiyle gelen turistlere rehberlik yapmaya başladım. Nisan ve Ekim ayları arasında çalışıyordum. Turist Kuşadası’na günübirlik geliyordu, onlarla Efes turu yapıyorduk ve yaklaşık her turda 100 dolar kazanıyordum. O yıllarda bahşiş denilen bir kavram da vardı. Süreç içinde özellikle Alman turistlere yönelik olarak düzenlenen İzmir ve İstanbul çıkışlı kültür turlarına katılmaya başladım. Almanlar özellikle antik ve kültürel değerlerimize çok meraklıydı ve derslerini çalışıp geliyorlardı. Onları İstanbul- Truva- Bergama- Efes-İzmir- Pamukkale- Didim-Milet hattında bir hafta boyunca gezdiriyordum. 12 Eylül sonrası herkesin tedirgin olduğu bir dönemdi ama ben işimden çok memnundum. Çok nitelikle turistler geliyordu. Aralarında akademisyenler de vardı. Gezdiğimiz tarihi bölgelerde detayları bu akademisyenler anlatıyordu. Gelen turistlerin de kültür düzeyleri çok yüksekti. Ben filoloji mezunuydum ama rehberlik için bunun yeterli olmayacağını düşünerek, üniversitede sanat tarihi eğitimi de almaya başladım. Okudukça ne kadar eksik olduğumu fark ettim. Okumuş olmak için okumadım. Kendimi geliştirebilmek için uzun yıllar çalıştım. Çünkü Efes Antik Kenti’nde 2-3 saat süren tur yapıyorsunuz ve bütün soruların yanıtlarını bilmek zorundasınız. Bu kadar süre bir antik kentte dolaşmak kimisine sıkıcı gelebilir ama Alman turistler her türlü detayla ilgileniyorlardı.

REHBERLİKTEN TİCARETE

1990’lı yıllara kadar rehberlik yaptım ama o kadar yoğun çalışıyordum ki evimden de uzaklaştığımı fark ediyordum. Ailemden çocuklarımdan uzaktım. Para kazanıyordum ama bu yetmiyordu. Bir süre sonra rehberlik için ayırdığım zamanı azalttım. Alsancak’ta Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nde kendime bir butik açtım. Önceden tanıdığım Alman dostlarımın da tavsiyesiyle tekstil işine yöneldim. Tekstil imalatçısı oldum. Almanya’ya ihracat yapıyordum. Ancak o dönemde yaşanan ekonomik kriz sırasında ben de tutunamadım, işimi kapatmak zorunda kaldım ve 1998 yılında rehberliğe yeniden geri döndüm.

Koronavirüs salgını Türk turizmini nasıl etkiledi? Olumsuzluk kime nasıl yansıdı? Türk rehberler ne durumda?

Çin'den dünyaya yayılan bu virüs nedeniyle, işlerimiz bıçak gibi kesildi. Olumsuz durum, başta turizm mutfağında olan acente, rehber, otel ve restoran işletenler ve onların çalışanları, otobüs işletmeleri ve çalışanları olmak üzere hepimizi derinden etkiledi. Herhangi bir destek, maaş gibi gelir olmadığı için, gerçekten inanılmaz derecede zor durumdayız. Turizm sektöründe genellikle sözleşmeli çalışıyoruz, o nedenle işsizlik maaşı bile bağlanmadı. Türkiye'deki otelleri Avrupa turizm lideri ülkelerin otelleriyle kıyasladığımızda, bizim onlardan çok daha yeni ve modern otellere sahip olmamız ve bu hizmeti onlardan çok daha ucuza sunabilmemiz avantajıyla, 2020 yılının parlak geçeceğini düşündük. Yatırımlar o beklentiyle yapıldı. Maalesef, 2020 sezonu başlamadan kapandı. Biz her zaman, bir yıl sonrasının planlamasını yaparız. Yani, bu aylarda, 2021 yazı için ön rezervasyon ile hangi yabancı tur operatörünün ne kadar sayıda yolcu göndereceğini az çok biliriz. Bu yıl, o da olmadı. 2021 den umutlu değiliz. Ancak, sürpriz rezervasyonlar bekleyebiliriz. Son dakika rezervasyonları, fiyatı dibe vurarak gelir. Hiç işiniz olmamasından iyidir dersiniz.

Türkiye'deki turist rehberlerinin durumu nedir?

Türkiye'de 11 bin kadar kokartlı turist rehberi var. Sektördeki umutsuzluk nedeniyle bir çok rehber, başka mesleklere yöneldi. Farklı sektör için, yaş kriterinin olduğundan , ihtiyacı olmasına rağmen iş bulamamış sayısız rehber var. Rehberlik keyifli bir meslektir. Sevmeden hiç bir işi yapmamak gerekir. Bu iş, öğrencilik yıllarına dönüp, sürekli ders çalışmanızı gerektirir. Kültür turlarına çıkan bir rehberin bilgi açısından donanımlı olması şarttır. Bir kaç tura çıkan bazı yolcuların, artık her şeyi bildiğini zannedip, rehberi sıkıştırmaya çalıştıklarına şahit oluyoruz. Onları bilgi zenginliğinizle yenebilirsiniz. Bir rehberle kıyaslama yapmak için, katıldıkları gezi sayısı komik kalır. Örneğin, 30-40 yıllık rehber hayatında en az bin 500 kez Ayasofya, Topkapı, Efes, Kapadokya turu yapmıştır.

REHBERLİK ÖZEL BİR MESLEK

Rehberlik severek yaptığınız bir meslek mi? Keşke başka bir iş yapsaydım dediğiniz oldu mu hiç?
Başka iş yapmayı düşündüğüm ve hatta pratiğe geçip denediğim de olmuştur. Hiç bir iş göründüğü kadar kolay değildir. Dürüst bir şekilde iş hayatına girince, deneyim eksikliğiyle bir yerde zayıf kalırsınız. Mayanız da tam değilse, yatırdığınız parayı bir anda kaybedersiniz. Öğretmenlikten güzel tarafı, anlattığınız bilgileri merakla dinleyen bir dinleyici kitlesi vardır karşınızda. Kültüre meraklı Avrupalı turistle uzun yıllar çalıştım. Son dönemde bazı yerli acentelerin yerli yolcuları ile de tura çıktım. Sizin aktarmak istediğiniz bilgileri dinlemek isteyen o kadar az yolcu var ki, insan üzülüyor.
''Rehber kardeş, sen konuşmayı boş ver de, şöyle oynak bir şeyle koy da göbek atalım'' kafa yapısında yolcularla çalışmak istemedim açıkçası. Adında akademi sözcüğünü çağırıştıran sıfatlar bile olsa, acenteler müşteriyi eğlendiremeyen rehbere iş vermiyor. Ben 42 yıldır bu sektörün içindeyim ve sanırım herkes haklı.

Yorumlar (2)
Ceyhan azrak 1 ay önce
Pandemic sürecini sağlıklı götürebilseydik, şimdi bu sorunlarla uğraşmıyorduk.
Omer Tandogan 2 hafta önce
27°
açık
Namaz Vakti 14 Ağustos 2020
İmsak 04:46
Güneş 06:18
Öğle 13:21
İkindi 17:08
Akşam 20:14
Yatsı 21:40
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 34 69
2. Trabzonspor 34 65
3. Beşiktaş 34 62
4. Sivasspor 34 60
5. Alanyaspor 34 57
6. Galatasaray 34 56
7. Fenerbahçe 34 53
8. Gaziantep FK 34 46
9. Antalyaspor 34 45
10. Kasımpaşa 34 43
11. Göztepe 34 42
12. Gençlerbirliği 34 36
13. Konyaspor 34 36
14. Denizlispor 34 35
15. Çaykur Rizespor 34 35
16. Malatyaspor 34 32
17. Kayserispor 34 32
18. Ankaragücü 34 32
Takımlar O P
1. Hatayspor 34 66
2. Erzurumspor 34 62
3. Adana Demirspor 34 61
4. Akhisar Bld.Spor 34 57
5. Fatih Karagümrük 34 56
6. Bursaspor 34 56
7. Altay 34 54
8. Ankara Keçiörengücü 34 50
9. Menemen Belediyespor 34 44
10. Giresunspor 34 44
11. Ümraniye 34 44
12. İstanbulspor 34 40
13. Balıkesirspor 34 38
14. Altınordu 34 37
15. Boluspor 34 33
16. Osmanlıspor 34 30
17. Adanaspor 34 21
18. Eskişehirspor 34 12
Takımlar O P
1. Liverpool 38 99
2. Man City 38 81
3. M. United 38 66
4. Chelsea 38 66
5. Leicester City 38 62
6. Tottenham 38 59
7. Wolverhampton 38 59
8. Arsenal 38 56
9. Sheffield United 38 54
10. Burnley 38 54
11. Southampton 38 52
12. Everton 38 49
13. Newcastle 38 44
14. Crystal Palace 38 43
15. Brighton 38 41
16. West Ham 38 39
17. Aston Villa 38 35
18. Bournemouth 38 34
19. Watford 38 34
20. Norwich City 38 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 87
2. Barcelona 38 82
3. Atletico Madrid 38 70
4. Sevilla 38 70
5. Villarreal 38 60
6. Real Sociedad 38 56
7. Granada 38 56
8. Getafe 38 54
9. Valencia 38 53
10. Osasuna 38 52
11. Athletic Bilbao 38 51
12. Levante 38 49
13. Real Valladolid 38 42
14. Eibar 38 42
15. Real Betis 38 41
16. Deportivo Alaves 38 39
17. Celta de Vigo 38 37
18. Leganés 38 36
19. Mallorca 38 33
20. Espanyol 38 25
banner29