Turizmde 2021 bile umutsuz

İzmirli profesyonel turist rehberi Levent Renda, "Koronavirüs yüzünden 2020 sezonu başlamadan kapandı. Sektör rehberlere '2021 yılı Haziran ayına kadar başınızın çaresine bakın' diyor. Sözün özü, umudumuz kalmadı" dedi ENGİN YAVUZ...

10 Temmuz 2020, 18:08 Engin Yavuz
Turizmde 2021 bile umutsuz

İzmirli profesyonel turist rehberi Levent Renda, "Koronavirüs yüzünden 2020 sezonu başlamadan kapandı. Sektör rehberlere '2021 yılı Haziran ayına kadar başınızın çaresine bakın' diyor. Sözün özü, umudumuz kalmadı" dedi

ENGİN YAVUZ

Türkiye’nin en deneyimli turist rehberlerinden Levent Renda ile bir araya geldik. Hem mesleğin inceliklerini dinledik kendisinden, hem de Türkiye’de turizmin geldiği son durumu İzmir Gazetesi için değerlendirdi...

Bize kendinizi tanıtır mısınız?

Ege Üniversitesi Alman Filolojisi Bölümü mezunuyum. Almanya'da yüksek lisans yaptım. 42 yıldan bu yana rehberlik mesleğinin içindeyim. Turist rehberliği kokart sahibiyim. Bir çok acentede rehberlik ve yöneticilik yaptım. Yıllar boyunca, pamuk ipliğine bağlı olan turizm, her türlü terör olayı çevre ülkelerde savaş, politik nedenlerle hep sekteye uğramıştır. Üst üste 3-4 yıl sorunsuz çalışma imkanımız hiç olmadı.

Nasıl başladınız rehberlik mesleğine?

Profesyonel rehberliğe 1978 yılında başladım. İzmir Rehberler Odası üyesi profesyonel rehberim.

İlk kez üniversitede okurken Kuşadası’na gemiyle gelen turistlere rehberlik yapmaya başladım. Nisan ve Ekim ayları arasında çalışıyordum. Turist Kuşadası’na günübirlik geliyordu, onlarla Efes turu yapıyorduk ve yaklaşık her turda 100 dolar kazanıyordum. O yıllarda bahşiş denilen bir kavram da vardı. Süreç içinde özellikle Alman turistlere yönelik olarak düzenlenen İzmir ve İstanbul çıkışlı kültür turlarına katılmaya başladım. Almanlar özellikle antik ve kültürel değerlerimize çok meraklıydı ve derslerini çalışıp geliyorlardı. Onları İstanbul- Truva- Bergama- Efes-İzmir- Pamukkale- Didim-Milet hattında bir hafta boyunca gezdiriyordum. 12 Eylül sonrası herkesin tedirgin olduğu bir dönemdi ama ben işimden çok memnundum. Çok nitelikle turistler geliyordu. Aralarında akademisyenler de vardı. Gezdiğimiz tarihi bölgelerde detayları bu akademisyenler anlatıyordu. Gelen turistlerin de kültür düzeyleri çok yüksekti. Ben filoloji mezunuydum ama rehberlik için bunun yeterli olmayacağını düşünerek, üniversitede sanat tarihi eğitimi de almaya başladım. Okudukça ne kadar eksik olduğumu fark ettim. Okumuş olmak için okumadım. Kendimi geliştirebilmek için uzun yıllar çalıştım. Çünkü Efes Antik Kenti’nde 2-3 saat süren tur yapıyorsunuz ve bütün soruların yanıtlarını bilmek zorundasınız. Bu kadar süre bir antik kentte dolaşmak kimisine sıkıcı gelebilir ama Alman turistler her türlü detayla ilgileniyorlardı.

REHBERLİKTEN TİCARETE

1990’lı yıllara kadar rehberlik yaptım ama o kadar yoğun çalışıyordum ki evimden de uzaklaştığımı fark ediyordum. Ailemden çocuklarımdan uzaktım. Para kazanıyordum ama bu yetmiyordu. Bir süre sonra rehberlik için ayırdığım zamanı azalttım. Alsancak’ta Kıbrıs Şehitleri Caddesi’nde kendime bir butik açtım. Önceden tanıdığım Alman dostlarımın da tavsiyesiyle tekstil işine yöneldim. Tekstil imalatçısı oldum. Almanya’ya ihracat yapıyordum. Ancak o dönemde yaşanan ekonomik kriz sırasında ben de tutunamadım, işimi kapatmak zorunda kaldım ve 1998 yılında rehberliğe yeniden geri döndüm.

Koronavirüs salgını Türk turizmini nasıl etkiledi? Olumsuzluk kime nasıl yansıdı? Türk rehberler ne durumda?

Çin'den dünyaya yayılan bu virüs nedeniyle, işlerimiz bıçak gibi kesildi. Olumsuz durum, başta turizm mutfağında olan acente, rehber, otel ve restoran işletenler ve onların çalışanları, otobüs işletmeleri ve çalışanları olmak üzere hepimizi derinden etkiledi. Herhangi bir destek, maaş gibi gelir olmadığı için, gerçekten inanılmaz derecede zor durumdayız. Turizm sektöründe genellikle sözleşmeli çalışıyoruz, o nedenle işsizlik maaşı bile bağlanmadı. Türkiye'deki otelleri Avrupa turizm lideri ülkelerin otelleriyle kıyasladığımızda, bizim onlardan çok daha yeni ve modern otellere sahip olmamız ve bu hizmeti onlardan çok daha ucuza sunabilmemiz avantajıyla, 2020 yılının parlak geçeceğini düşündük. Yatırımlar o beklentiyle yapıldı. Maalesef, 2020 sezonu başlamadan kapandı. Biz her zaman, bir yıl sonrasının planlamasını yaparız. Yani, bu aylarda, 2021 yazı için ön rezervasyon ile hangi yabancı tur operatörünün ne kadar sayıda yolcu göndereceğini az çok biliriz. Bu yıl, o da olmadı. 2021 den umutlu değiliz. Ancak, sürpriz rezervasyonlar bekleyebiliriz. Son dakika rezervasyonları, fiyatı dibe vurarak gelir. Hiç işiniz olmamasından iyidir dersiniz.

Türkiye'deki turist rehberlerinin durumu nedir?

Türkiye'de 11 bin kadar kokartlı turist rehberi var. Sektördeki umutsuzluk nedeniyle bir çok rehber, başka mesleklere yöneldi. Farklı sektör için, yaş kriterinin olduğundan , ihtiyacı olmasına rağmen iş bulamamış sayısız rehber var. Rehberlik keyifli bir meslektir. Sevmeden hiç bir işi yapmamak gerekir. Bu iş, öğrencilik yıllarına dönüp, sürekli ders çalışmanızı gerektirir. Kültür turlarına çıkan bir rehberin bilgi açısından donanımlı olması şarttır. Bir kaç tura çıkan bazı yolcuların, artık her şeyi bildiğini zannedip, rehberi sıkıştırmaya çalıştıklarına şahit oluyoruz. Onları bilgi zenginliğinizle yenebilirsiniz. Bir rehberle kıyaslama yapmak için, katıldıkları gezi sayısı komik kalır. Örneğin, 30-40 yıllık rehber hayatında en az bin 500 kez Ayasofya, Topkapı, Efes, Kapadokya turu yapmıştır.

REHBERLİK ÖZEL BİR MESLEK

Rehberlik severek yaptığınız bir meslek mi? Keşke başka bir iş yapsaydım dediğiniz oldu mu hiç?
Başka iş yapmayı düşündüğüm ve hatta pratiğe geçip denediğim de olmuştur. Hiç bir iş göründüğü kadar kolay değildir. Dürüst bir şekilde iş hayatına girince, deneyim eksikliğiyle bir yerde zayıf kalırsınız. Mayanız da tam değilse, yatırdığınız parayı bir anda kaybedersiniz. Öğretmenlikten güzel tarafı, anlattığınız bilgileri merakla dinleyen bir dinleyici kitlesi vardır karşınızda. Kültüre meraklı Avrupalı turistle uzun yıllar çalıştım. Son dönemde bazı yerli acentelerin yerli yolcuları ile de tura çıktım. Sizin aktarmak istediğiniz bilgileri dinlemek isteyen o kadar az yolcu var ki, insan üzülüyor.
''Rehber kardeş, sen konuşmayı boş ver de, şöyle oynak bir şeyle koy da göbek atalım'' kafa yapısında yolcularla çalışmak istemedim açıkçası. Adında akademi sözcüğünü çağırıştıran sıfatlar bile olsa, acenteler müşteriyi eğlendiremeyen rehbere iş vermiyor. Ben 42 yıldır bu sektörün içindeyim ve sanırım herkes haklı.

Yorumlar (2)
Ceyhan azrak 4 ay önce
Pandemic sürecini sağlıklı götürebilseydik, şimdi bu sorunlarla uğraşmıyorduk.
Omer Tandogan 3 ay önce
13°
açık
Namaz Vakti 31 Ekim 2020
İmsak 06:07
Güneş 07:30
Öğle 13:00
İkindi 15:54
Akşam 18:20
Yatsı 19:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 6 16
2. Fenerbahçe 6 14
3. Galatasaray 7 13
4. Karagümrük 7 11
5. Kasımpaşa 7 11
6. Çaykur Rizespor 6 8
7. Gaziantep FK 7 8
8. Antalyaspor 6 8
9. Malatyaspor 6 8
10. Göztepe 6 7
11. Başakşehir 6 7
12. Beşiktaş 5 7
13. Sivasspor 5 7
14. Erzurumspor 6 7
15. Hatayspor 4 7
16. Konyaspor 5 6
17. Kayserispor 5 6
18. Gençlerbirliği 6 5
19. Trabzonspor 7 5
20. Denizlispor 6 5
21. Ankaragücü 5 1
Takımlar O P
1. Tuzlaspor 7 17
2. İstanbulspor 7 16
3. Adana Demirspor 7 14
4. Samsunspor 7 14
5. Ankara Keçiörengücü 7 13
6. Altınordu 7 13
7. Adanaspor 8 12
8. Giresunspor 7 11
9. Altay 6 10
10. Bursaspor 8 10
11. Balıkesirspor 8 10
12. Akhisar Bld.Spor 7 9
13. Ümraniye 8 8
14. Menemen Belediyespor 7 6
15. Bandırmaspor 7 5
16. Ankaraspor 7 4
17. Boluspor 8 3
18. Eskişehirspor 7 3
Takımlar O P
1. Liverpool 7 16
2. Everton 6 13
3. Wolverhampton 7 13
4. Chelsea 7 12
5. Aston Villa 5 12
6. Leicester City 6 12
7. Tottenham 6 11
8. Man City 6 11
9. Leeds United 6 10
10. Southampton 6 10
11. Crystal Palace 7 10
12. Arsenal 6 9
13. West Ham 7 8
14. Newcastle 6 8
15. M. United 5 7
16. Brighton 6 5
17. West Bromwich 6 3
18. Sheffield United 7 1
19. Fulham 6 1
20. Burnley 6 1
Takımlar O P
1. Real Madrid 7 16
2. Real Sociedad 7 14
3. Atletico Madrid 6 14
4. Cádiz 8 14
5. Granada 6 13
6. Villarreal 7 12
7. Elche 5 10
8. Getafe 6 10
9. Osasuna 7 10
10. Athletic Bilbao 7 9
11. Real Betis 7 9
12. Eibar 8 8
13. Barcelona 5 7
14. Sevilla 6 7
15. Valencia 7 7
16. Deportivo Alaves 7 7
17. Celta de Vigo 7 6
18. Huesca 8 5
19. Levante 6 4
20. Real Valladolid 7 3
banner29