Hepsi sanat eseri

Karayolları Genel Müdürlüğü Tarihi Köprüler Şubesi Başkanlığı tarafından 2009 yılında yapılan araştırmaya göre Türkiye’de bin 420 tarihi köprü var.

ROTA 19.12.2020, 17:12 19.12.2020, 22:40
80
Hepsi sanat eseri

İzmirGazetesi-ENGİN YAVUZ

Çocukluğum Üçkuyular’da zeytinliklerin kuşattığı, rüzgarın çok estiği bir tepeye kurulmuş küçücük bir mahallede geçti. Evimizle eğitim aldığım Cemil Midilli İlkokulu’nun arası 500 metre kadardı. Okula zeytinliklerin ve çalılıkların arasındaki daracık bir patikadan, kestirmeden gider gelirdim. Sonbahar ve kış aylarında yağmurun bol olduğu günlerde üzerinden geçmek zorunda olduğumuz Çakal Deresi, önümüzdeki en büyük engeldi. Suyun coşkuyla aktığı sabahlar, dereyi aşmak için korkulukları bile olmayan derme çatma yapılmış o eski tahta köprüden korkarak geçerdik.
Köprüler insanoğlunun bir yerden bir yere ulaşmaya çalıştığı ilk günden beri var. Engelleri aşabilmek için yolcunun en önemli ihtiyacı…
Şarkılara, şiirlere, filmlere, öykülere, romanlara konu olan köprüler çoğu zaman birer değerli sanat eseri olarak da büyük ilgi çekiyor. Köprüler aynı zamanda dünden bugüne gurur duyulacak bir yatırım olarak siyasetçilerin en sevdiği işlerden biri…

Yıllar önce Turgutlu’da iktidar partisi tarafından kışın geçit vermeyen Irlamaz Çayı’na yaptırılan köprüyü muhalif partinin üyelerinin yıllarca kullanmayıp inatla çaydan geçtiğini, boğulanlar bile olduğunu anlatmıştı dedem.
Karayolları Genel Müdürlüğü Tarihi Köprüler Şubesi Başkanlığı tarafından 2009 yılında yapılan araştırmaya göre Türkiye’de 1.420 tarihi köprü var. Bunların en eskileri Boğazköy’de MÖ 13. Yüzyıl’da yapıldığı belirlenen köprü ile Muş’ta Urartu döneminde yapıldığı bilinen Kız Köprüsü…
Ülkemizde Roma dönemine ait 107, Doğu Roma dönemine ait 14, Osmanlı dönemine ait 1.110 ve Cumhuriyet dönemine ait 54 köprü belirlendi. Araştırmalar sürdükçe tarihi köprülerin sayısı giderek artıyor.

FRİGYALILAR YAPMIŞ

Dilerseniz size özellikle Uşak, Muğla, Balıkesir ve Denizli’de daha sık görülen Ege’deki tarihi köprülerden söz edelim:


Muğla’daki Kemer Köprüsü Roma döneminden kalan köprülerden biri. Uşak’taki Halıpazarı Köprüsü’nün Osmanlı döneminde yapıldığı biliniyor. Uşak’taki Çanlı Köprü Selçuklular döneminden kalma. Uşak’taki Clandras Köprüsü’nün de Frigya döneminde yapılan köprülerden.
Ege’deki köprülerin büyük bölümü Ege kıyıları ve Batı Anadolu’yu İç ve Doğu Anadolu’ya bağlayan özellikle Gediz Havzası’ndaki Kral Yolu’nda, Gediz Nehri ve bu nehre bağlanan kollar üzerinde yer alıyor. Ancak bu köprülerin çoğu bugüne ulaşamadı, bir kısmı harabe haline geldi ama bir bölümü hala ulaşımda kullanılıyor.
Son yıllarda ülke için aynı zamanda birer tarihi değer özelliği taşıyan köprüler aslına uygun olarak onarılıyor, ulaşımda kullanılmasa bile en azından turizm faaliyetlerinin zenginleşmesine katkıda bulunuyor.
Ege’de çok bilinen köprüler arasında yer alan bir kısmı en azından yayalar tarafından kullanılan köprülerden bazılarının adları ve bulundukları yerleşim yerleri şöyle:

Aydın: Dandalaz Köprüsü-Karacasu, İncekemer Köprüsü- Çine (Barajın suları altında), Dereağzı Köprüsü- İncirliova, Sadullah Köprüsü-Akçaova, İtalyan Köprüsü-Eski Çine.
Balıkesir: Güvercin Köprüsü, Sultançayır Köprüsü, Cüneyt Köprüsü-Sındırgı, Gölcük Köprüsü-Sındırgı.
Kütahya: Dokuzgöz Köprüsü-Simav, Roma Köprüsü-Çavdarhisar.

Manisa- Hoca Seyfettin Köprüsü- Kula, Karacalı Dere Köprüsü-Turgutlu,  Kız Köprüsü-Adala Salihli.
Muğla: Gevenes Köprüsü, Kemer Köprüsü, 

Uşak: Çanlı Köprü (786 yıllık), Halıpazarı Köprüsü, Beylerhan Köprüsü, Clandras Köprüsü, Çataltepe Köprüsü-Hamamdere.

Denizli: Ahmetli Köprüsü-Sarayköy, Aziz Phillips Köprüsü, Hancalar Köprüsü.

İzmir: Allianoi Köprüsü-Bergama (Baraj suları altında), Kervan Köprüsü-Buca, Taş Köprü-İçmeler Urla, Yedigöz Köprüsü- Kemalpaşa.

FOTOĞRAF01:

 AİZANOİ Roma Köprüsü- Çavdarhisar/Kütahya

Antik dönemde Penkalas denilen Kocaçay'ın her iki yakasında, Aizanoi'den günümüze kalan yapı kalıntılarının büyük bir kısmı Roma İmparatorluk Dönemi eserleri. Antik dönemde iki yakayı birbirine bağlayan dört köprüden ikisi bugün bile kullanılıyor. Beş kemerli köprü Çavdarhisar’ın ana köprüsü. Köprü korkuluğunun bir kaidesi üzerindeki yazıttan, açılış töreninin M.S. 157 yılının Eylül ayında yapıldığı anlaşılıyor.

FOTOĞRAF02
Clandras Köprü- Karahallı/Uşak

Karahallı ilçesinde Banaz Çayı üzerinde bulunan köprünün Frigyalılar’dan kaldığı,  2.500 yıl önce yapıldığı biliniyor. Köprünün iki ucu, dağ kayalarının yarı beli üzerine oturtulmuş. Uzunluğu 24 metre, derinliği 17 metre, eni 1,75 metredir. Taşların yüzleri kalemle işlenmiş ve kemerlerin iri taşları birbirine iyice kenetlendirilmiş. Kemeri kasnak biçiminde. Hangi amaçla yapıldığı bilinmiyor. Ancak kilit taşlarından birinin oynaması üzerine son yıllarda beton ile onarıldığı için orjinalliğini kaybetti.

FOTOĞRAF03
Çataltepe Köprüsü- Uşak

Uşak-İzmir karayolunun 42.’inci kilometresinde Hamamdere Köyü yakınlarında Gediz Nehri üzerinde Osmanlı döneminde inşa edildiği belirtilen köprünün kim tarafından inşa edildiği bilinmiyor. Eski kervan yolu üzerinde bulunan köprü yöre köylüleri tarafından hala kullanılıyor.

Yorumlar (0)
açık
banner29