Afrodit'in kenti

Aydın Karacasu’ya bağlı Geyre Köyü yakınlarında bulunan dönemin heykeltraşlık merkezi Afrodisias Antik Kenti, paha biçilemeyecek kalıntılara sahip.

ROTA 07.02.2020, 22:27 08.02.2020, 11:10
49
Afrodit'in kenti

İzmirGazetesi-ENGİN YAVUZ

Ege’de 350 ve 360 yıllarında meydana gelen şiddetli depremler sırasında yıkılan ve ilk kuruluş tarihinin MÖ 5000 yıllarına kadar uzandığı belirtilen Afrodisias Antik Kenti’nde çıkarılan ve sergilenen buluntular bölgeyi önemli bir turizm merkezi haline getirdi.

Afrodisias'ı İzmir Gazetesi okurları için Petek Çakaloz ile birlikte dolaştık.

İzmir’den 230 kilometre uzaklıkta Karacasu İlçesi’ne bağlı Geyre Köyü’nün yakınlarında, bir ifadeye göre 1960 yılında fotoğraf sanatçısı Ara Güler tarafından rastlantı sonucu bulunan Afrodisias Antik Kenti, döneminde heykeltıraşlık merkezi olması nedeniyle paha biçilemeyecek kalıntılara sahip.

Kuruluş tarihi MÖ 5000 yıllarına kadar uzanan ve dönemin heykeltıraşlık merkezi olarak bilinen antik kentte 1961 yılından bu yana devam eden kazı çalışmalarında şimdiye kadar yanlıca dörtte birlik bölüm ortaya çıkarılabildi.

Günümüzün en önemli Greko-Romen merkezlerinden biri olan Afrodisias'ın keşfedilmesi ve varlığını halen sürdürmesini sağlayan kişi, kazı çalışmalarının 30 yıl boyunca başkanlığını yürüten ve şu anda hayatta olmayan Prof. Dr. Kenan T. Erim burayı "Aşık oldum" sözleriyle tanımlamıştı. Günümüzde kazı çalışmalarını New York Üniversitesi’nden Prof. R. R. Smith ve Prof. Christopher Ratte yürütüyor.

Babadağ eteklerinden gelen kar sularının tehdidi altında bulunan Afrodisias Müzesi ve ören yerinde bu tehdidin de kontrol altına alınacağını belirten yetkililer, drenaj çalışmalarının tamamlanmasından sonra müze ve ören yerinin kışın yağışlardan zarar görmesinin önlenmiş olacağını belirttiler. Her yıl Afrodisias'a gelen yaklaşık 300 bin yerli ve yabancı turistin dikkatini en çok ören yerinin çektiğini belirten yetkililer, aydınlatma projesi bitince ören yerinin gece yarısına kadar ziyarete açık olacağını söylediler.

TARİHİ ÇOK ESKİ

Bizanslı gramer uzmanı Stephanus Afrodisias'ı Nino olarak kaydeder. Nino Asur-Babil kökenli aşk tanrısı olan Ninos'dan geliyor. Asur-Babil Krallığı'nın efsanevi kurucusu olan Ninos, Semiramis'in kocası ve Belos'un oğlu. Akropolis tepesinde ve Pekmez Tepe’de yapılan kazılar kentin tarihinin çok eskilere bronz ve demir çağlarına kadar gittiğini gösteriyor.

Tarihçi Appian, Mithradates Savaşları sırasında (MÖ 82) Romalı diktatör Sulla'nın Delphi'deki Apollo kahini tarafından Caria'daki Afrodit Tapınağı'na, savaşı kazanması için, hediye göndermesi tavsiyesinde bulunur. Sulla tavsiyeye uyarak ona altın bir taç ve çift başlı bir balta gönderir. Romalı lider Julius Augustus Sezar da ona adakta bulunmuştur. Sezar'ın MÖ 44 yılında Roma'da suikaste kurban gitmesinden sonra onun katillerinin adamı olan Labienus tarafından, şehir Octavius'a ve Antonius'a olan sadakati yüzünden ele geçirilir ve yağmalanır. Daha sonra aynı sadakat şehrin bir takım öncelikler almasına, vergiden muaf tutulmasına ve Roma'ya bir senatör gönderme yetkisine sahip olmasına sebep olur.

Tiyatro'nun sahne duvarına yazılan mektuplarından birinde Octavius Afrodisias halkına ve azatlı kölesi Zolios'a çok sıcak övgüler yağdırır. Bu iltimas Octavius MÖ 27 yılında İmparator Augustus olduktan sonra da devam etmiştir. Zolios da Roma ile Şehir arasında sıcak ilişkiler kurulmasına katkıda bulunduğu için hemşehrileri tarafından saygı görmüştür. MS 1.yüzyıldan sonra da hemen hemen bütün Roma imparatorları Afrodisias'a imtiyazlı davranmışlardı.

HEYKELTRAŞLIK MERKEZİ

Bu yüzyıllar aynı zamanda Afrodisias'lı Afrodit'in şöhretinin arttığı ve yüzlerce ziyaretçi ve hacı akınına uğradığı, aynı zamanda heykel okulunun bütün Roma sınırları içinde tanındığı bir dönem olmuştu. Hellenistik döneme damgasını vuran kent, muhteşem iklimi ve bugünkü ziyaretçileri için de en büyük önemi taşıyan mermeriyle ünlüydü. Bu mermer kolay işlenebilir, yoğun, krem renginde, parlak küçük kristallerden oluşmuş, belki de bulunabileceğinin en iyisiydi. Afrodisias bu nimetlerden sonuna dek yararlandı. Burası kurulan heykeltraşlık okulu sayesinde 600 yıldan uzun bir süre, var olan en önemli heykeltraşlık merkezi olarak tanındı.

Afrodisias MS 3. Yüzyıl’da Roma' nın başkenti seçildi ve bir yüzyıl boyunca başkent olarak kaldı. Kent 4.yüzyılda psikoposluk merkezi haline geldiğinde, adı, "haç" anlamına gelen Stavropolis'e dönüştürüldü. Ünlü Afrodit Tapınağı artık bir bazilikaydı. Ancak bu değişim iyice kökleşmiş olan putperestliği kolay kolay silemedi. Bu dönemde Afrodisias ve Afrodisias'lı isimlerinin sistematik olarak şehirdeki kitabelerden silindiği gözlenir. Kentin ismi Bizans tarafından Stavropolis'e dönüştürülse de kentliler bu ismi benimsemez ve Afrodisias tamamıyla yok olmaz ama, yeni bir isim 'Caria' kullanılmaya başlar.

DEPREMLERLE YIKILDI

Kent tarih boyunca, jeolojik olarak kararsız bir bölge olmasından dolayı pek çok depremden etkilendi. Roma döneminde yaşanan depremlerin çoğunun izleri daha sonra restore edildiklerinden fark edilmiyor. Afrodisias 350'li ve 360'lı yıllardaki depremlerde komşu Efes'le aynı kaderi paylaşmıştı. Bu tarihlerde kent sel baskınlarına uğramıştı. Bu zararlar 5. yüzyılda telafi edilmiş ve selleri durdurmak için dahiyane planlar geliştirilmişti. Daha sonra Heraclius (610-641) zamanında olan depremlerdeki zararlar hiçbir zaman tamir edilemedi, günümüzde bunların izleri kentin her yanında göze çarpar.

SONUN BAŞLANGICI

7.yüzyıldan sonra şehir hakkındaki bilgi sınırlıdır. Bizans dönemi kilise belgelerinde buraya tayin edilen piskoposların bazıların isimleri geçiyor. MS 12-13. yüzyıllar arasında kentin Türkler tarafından dört kez ele geçirildiği yine Bizans kayıtlarında geçiyor. 13. yüzyılda kent Aydın Beyliği'ne geçti ve Afrodisias tamamen terk edildi. Ancak 15. yüzyılda bereketli toprakları insanların ilgisini çekti ve Afrodisias harabelerinin üzerinde Geyre köyü yeşermeye başladı.

Yorumlar (0)
10°
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
Namaz Vakti 29 Şubat 2020
İmsak 06:17
Güneş 07:38
Öğle 13:29
İkindi 16:38
Akşam 19:10
Yatsı 20:26
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 23 46
2. Trabzonspor 22 45
3. Galatasaray 23 45
4. Sivasspor 23 45
5. Beşiktaş 24 40
6. Alanyaspor 24 39
7. Fenerbahçe 23 38
8. Göztepe 22 34
9. Gaziantep FK 23 31
10. Gençlerbirliği 23 27
11. Antalyaspor 23 25
12. Malatyaspor 22 24
13. Denizlispor 23 24
14. Çaykur Rizespor 22 24
15. Konyaspor 23 21
16. Ankaragücü 23 20
17. Kasımpaşa 23 19
18. Kayserispor 23 16
Takımlar O P
1. Hatayspor 24 48
2. Erzurum BB 24 42
3. Adana Demirspor 24 40
4. Bursaspor 24 40
5. Fatih Karagümrük 24 37
6. Altay 24 35
7. Akhisar Bld.Spor 24 35
8. Ümraniye 24 35
9. Keçiörengücü 24 33
10. Balıkesirspor 24 32
11. Menemen Belediyespor 24 32
12. İstanbulspor 23 28
13. Giresunspor 23 28
14. Altınordu 24 27
15. Osmanlıspor 24 21
16. Boluspor 24 18
17. Adanaspor 24 18
18. Eskişehirspor 24 16
Takımlar O P
1. Liverpool 27 79
2. Man City 27 57
3. Leicester City 28 50
4. Chelsea 27 44
5. M. United 27 41
6. Tottenham 27 40
7. Sheffield United 27 40
8. Wolverhampton 27 39
9. Arsenal 27 37
10. Burnley 27 37
11. Everton 27 36
12. Southampton 27 34
13. Crystal Palace 27 33
14. Newcastle 27 31
15. Brighton 27 28
16. Bournemouth 27 26
17. Aston Villa 27 25
18. West Ham 27 24
19. Watford 27 24
20. Norwich City 28 21
Takımlar O P
1. Barcelona 25 55
2. Real Madrid 25 53
3. Real Sociedad 25 43
4. Atletico Madrid 25 43
5. Sevilla 25 43
6. Getafe 25 42
7. Villarreal 25 38
8. Valencia 25 38
9. Granada 25 36
10. Levante 25 32
11. Athletic Bilbao 25 31
12. Osasuna 25 31
13. Real Betis 25 30
14. Deportivo Alaves 25 30
15. Real Valladolid 26 29
16. Eibar 24 24
17. Celta de Vigo 25 24
18. Mallorca 25 22
19. Leganés 25 19
20. Espanyol 25 19
banner29