Zamanın tanıkları

Ülkemizde büyük bölümü 1800’lü yıllarda yapılmış ve kentlerin simgesi haline gelmiş 73 saat kulesi var, ayrıca yakın zamanda birçok il ve ilçede simge olacak saat kuleleri inşa edildi. Örneğin İzmir denince akla gelen ilk mimari yapı, kentin simgesi olan tarihi Konak Saat Kulesi.

HABER-ARAŞTIRMA 09.06.2020, 13:12 09.06.2020, 13:48
54
Zamanın tanıkları

İzmirGazetesi-ENGİN YAVUZ

İzmir, denince akla gelen ilk mimari yapı, kentin simgesi olan tarihi Konak saat kulesi.
İzmir'in en bilinen saat kulesi, doğal olarak kentin simgesi konumundaki 2. Abdülhamit'in 1901 yılında tahta çıkışının 25. yılı kutlamaları çerçevesinde yapılan Konak Saat Kulesi, ancak kentte bunun yanında tarihi değer de taşıyan 4 saat kulesinin daha bulunuyor.

İzmir'de zamana tanıklık eden saat kulelerinin en eskisinin, Alsancak Garı Saat Kulesi olduğunu belirten tarihçiler, 1858 yılında hizmete giren Alsancak Garı'nın, giriş kapısının sağ tarafında yer alan saat kulesinin tam olarak yapılış tarihinin bilinmediğini, ancak saatin üzerinde 1890 yılında yapıldığı ibaresinin yer alması nedeniyle 1890-1900 yıllarında yapılmış olabileceğinin tahmin edildiğini dile getirdiler.

Osmanlı dönemine kadar uzanan tarihleriyle zamanın yıpratıcı etkisine direnen Bursa, Balıkesir ve Çanakkale'deki saat kuleleri, zamana ve çok sayıda toplumsal olaya tanıklık ediyor.

Abdülaziz ve II. Abdülhamit dönemleriyle Cumhuriyet'in ilk döneminde inşa edilen saat kuleleri, hala yapıldıkları dönemin mimari özelliklerini büyük bir ihtişamla taşıyor.
 

89 BASAMAKLI MERDİVEN

Bursa'da Tophane Parkı'nda yer alan Bursa Saat Kulesi, aynı yerde daha önce Sultan Abdülaziz döneminde yaptırılan ve bilinmeyen bir tarihte yıkılan saat kulesinin yerine inşa edildi. II. Abdülhamit'in tahta çıkışının 30. yıl dönümü olan 31 Ağustos 1906 günü Vali Reşit Mümtaz Paşa tarafından törenle hizmete sokulan, 65x4.65 metre planlı, 6 katlı saat kulesinin içinde 89 basamaklı ahşap merdiven bulunuyor.


Balıkesirliler’in ''Koca Saat'' diye adlandırdıkları Ömer Ali Bey Meydanı'ndaki ''saat kulesi'', 110 yıldır zamanı hatırlattığı Balıkesirliler'in, aynı zamanda buluşma noktası. Ruslarla yaptığı savaşı kazanınca 1828 yılında kendisine Balıkesir mütesellimliği verilen Silistre Valisi Giridizade Mehmet Paşa tarafından, İstanbul'daki Galata Kulesi'ne benzer şekilde yapılan, ancak 1898'de meydana gelen büyük depremde tamamen yıkılan saat kulesi, 1901'de Mutasarrıf Ömer Ali Bey tarafından bugünkü şekliyle yeniden yaptırıldı.
Büyük çan, her saat ba
şı o anda saatin kaç olduğunu belirten sayıda çalışıyor. Böylece, Balıkesirliler, saatin kaç olduğunu saatlerine bakmadan öğreniyor.
 

114 YILDIR ÇALIŞIYOR

Çanakkale'de bulunduğu meydana da adını veren ve Sultan 2. Abdülhamit döneminde 1897 yılında inşa edilen tarihi saat kulesi, kare planlı, yükseldikçe daralan dört kattan meydana geliyor. ''Assos kesme taşı''ndan yapılmış olan kule, 4 kat ve en üstte kubbeli çan kulesinden oluşuyor. Kuleye batı cephesindeki kemerli bir kapıdan giriliyor. Doğu yönünde ise üst tarafında kitabesi olan bir çeşmesi mevcut. Zeminden üst katlara demir merdivenlerle ulaşılıyor. Katlar arasında, kat silmeleri yer alıyor ve her silmeden sonra cephe yukarıya doğru inceliyor ve sekizgen planlı köşkle son buluyor.
Bursa'nın Yeni
şehir ilçesinde ise 1932'de yapımına başlanan ve 1936'da tamamlanan saat kulesi, Cumhuriyet Meydanı'nda yer alıyor. Bursa'nın diğer ilçelerinde başka örneği bulunmayan kule, Halil Balcı adında bir usta tarafından, dönemin Belediye Başkanı Mehmet Gökgöz zamanında yapıldı. Dönemin belediye çalışanlarından Rıfat ve Ahmet ustalar da yapım işlerinde çalışştı.
Tümüyle yerli malzeme kullanılan saatin, düzene
ği el işçiliğiyle hazırlandı. Çan sesi, kuleye karşılıklı yerleştirilmiş iki kilise çanıyla sağlanırken, bu çanların birinin Yenişehir Rum Kilisesi'nden diğeri ise İnegöl Kurşunlu köyündeki kiliseden getirildiği belirtildi.

SAATHANE MEYDANI

Saathane Meydanı, Samsun'un tarih kokan mekanlarından biri. Saathane Meydanı ve çevresindeki tarihi yaşatan sokaklarda esnaf ahalisi yıllardan beridir Samsun'da bulunmaktadır. Sultan Abdülhamit'in tahta çıkışının yirmi beşinci yıl dönümü nedeniyle valilere gönderdiği talimatnamede her yere saat kuleleri yapılmasını emreder. Bu nedenle 1886 yılında Samsun İskele Meydanı'nda bir saat kulesinin yapılır. Sultan Abdülhamit tarafından Belçika asıllı Fransız bir mühendise yaptırılan saat kulesi, bulunduğu meydana da adını vermiştir. Önceleri bu meydanın adı Trabzon Vilayet Salnameleri'nde İskele Caddesi ya da Meyve Pazarı olarak geçmekteydi. Saat Kulesi'nin zamanı göstermesi yanında yangın ve gözetleme kulesi gibi işlevleri de vardı.


Eski ça
ğlardan günümüze uzanan tarihi eserlerinin bir çoğunu depremde yitiren Ladik, yine de tarihi eserlerinin çokluğu ile ünlü. Ladik Saat Kulesi çokgen bir kaide üzerinde yuvarlak gövdeli ve şerefeli. Minareyi andıran saat kulesi kare prizma şeklindeki şerefe üstü bölümünün dört yüzüne yuvarlak kadranlı birer saat yerleştirilmiş. Kulenin gövdesi üzerinde pencere bulunmuyor. Bezeme olarak yalnızca şerefe altında şerit halinde kabartma kuşaklara yer verilmiş. Ladik Saat Kulesi'nin üzerinde bulunan kitabeden öğrenildiğine göre, kuleyi Kaymakam Reşit Bey 1889 yılında tamamlamış.

Samsun'un Vezirköprü ilçe merkezindeki Saat Kulesi'ni Sultan II. Abdülhamit döneminde, Sivas Valisi Reşit Akif Paşa'nın Sivas Valiliği sırasında Kaymakam Ahmet Reşit Efendi 1904-1906 yıllarında eski bir kuleyi yenilenip, genişleterek yaptırmış. Saat kulesi sekizgen bir kaide üzerinde yuvarlak gövdeli ve şerefeli bir minare görünümünde.

YILLARA MEYDAN OKUYOR

Çorum'da 1894 yılında İstanbul Beşiktaş Muhafızı Yedi Sekiz Hasan Paşa tarafından yaptırılan kentin sembolü saat kulesi, yıllara meydan okuyor. Çorum'un meydanındaki 27,5 metre yüksekliğindeki saat kulesi, zamana tanıklık ettiği gibi kimi zaman yol tarif etme de, kimi zaman da buluşma yeri olarak anılıyor. Yapıldığı yıldan itibaren geniş kapsamlı bakım ve onarımı yapılmayan tarihi saat kulesi, iki aydır saat mekanizmasının bakımı için onarıma alındı.
Sinop il merkezinde iç kale burçlarından birisi üzerinde bulunan saat kulesiyle ilgili bilgi veren tarihçiler, Sinop'un antik dönem ba
şkenti ve kalebent şehri olduğunu söyledi. Sinop il merkezinde iç kale burçlarından birisi üzerinde bulunan saat kulesinin ne zaman ve kimin tarafından yapıldığının bilinmediğini ifade eden tarihçiler, ''İç kale burçları üzerindeki kule dikdörtgen bir prizma şeklindedir. Üzeri mazgallı olup, dört köşesine de birer saat kadranı yerleştirilmiştir. Kule kare planlı, düzgün kesme taşlardan inşa edilmiştir. Burcun batısından çıkan taş merdivenle kuleye varılır. Cumhuriyet dönemi yapılarından olan kule, bugün Sinop ile özdeşleşmiş durumdadır'' dediler.


Amasya'nın Merzifon ilçesinde adeta kentin simgesi haline gelmiş tarihi saat kulesi yaklaşık birbuçuk asırdır zamanı gösteriyor. Cumhuriyet Caddesi'nde yer alan ve halk arasında Çelebi Mehmet Medresesi olarak bilinen Sultaniye Medresesi'nin en büyük giriş kapısı üzerinde bulunan saat kulesi, 1866 yılında Amasya Mutasarrıfı Ziya Paşa tarafından yaptırılmıştır. Tuğladan yapılan saat kulesi, silindirik gövdeli olup kulesinin doğu- batı, kuzey- güney yönündeki kadranlı saatleri sayesinde zamanı her açıdan gösterebilme özelliğine sahip.

TÜRKİYE’DE SAAT KULELERİ

Adana Saat Kulesi
Ankara Saat Kulesi
Antalya Saat Kulesi
Ayvalık Saat Kulesi
Balıkesir Saat Kulesi
Bayburt Saat Kulesi
Bergama Saat Kulesi


Bilecik Saat Kulesi
Burdur Saat Kulesi
Bursa Saat Kulesi
Çanakkale Saat Kulesi
Çankırı Saat Kulesi
Çorum Saat Kulesi
Erzurum Saat Kulesi
Gerede Saat Kulesi
Göynük Saat Kulesi
Gümüşhacıköy Saat Kulesi
İskenderun Adliye Sarayı Saat Kulesi
İstanbul Tophane (Nusretiye Cami) Saat Kulesi
Yıldız Sarayı Saat Kulesi
Dolmabahçe Saat Kulesi
Deniz Hastanesi Saat Kulesi
Haydarpaşa Lisesi Saat Kulesi
Sirkeci Garı Saat Kulesi
Boğaziçi Üniversitesi Saat Kulesi
Etfal (Çocuk) Hastanesi Saat Kulesi
Büyükada Saat Kulesi
İzmir Saat Kulesi
Basmane: Demiryolları Saat Kulesi
İzmit (Kocaeli) Saat Kulesi
Kastamonu Saat Kulesi
Kayseri Saat Kulesi

Kütahya Saat Kulesi 
Ladik Saat Kulesi

Malatya Saat Kulesi
Mersin Saat Kulesi

Merzifon Saat Kulesi
Merzifon Amerikan Koleji Saat Kulesi
Mudurnu Saat Kulesi
Muğla Saat Kulesi
Niğde Saat Kulesi
Safranbolu Saat Kulesi
Sinop Saat Kulesi
Sivrihisar Saat Kulesi
Sungurlu Saat Kulesi
Tarsus Saat Kulesi
Tokat Saat Kulesi
Urfa Saat Kulesi
Vezirköprü Saat Kulesi
Yenişehir Saat Kulesi


Yozgat Saat Kulesi
Hamidiye Saatli Çeşmesi
Zile Saat Kulesi
 

Yorumlar (0)
29°
açık
Namaz Vakti 12 Temmuz 2020
İmsak 04:05
Güneş 05:51
Öğle 13:22
İkindi 17:16
Akşam 20:44
Yatsı 22:22
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Başakşehir 31 66
2. Trabzonspor 31 62
3. Sivasspor 31 54
4. Beşiktaş 31 53
5. Galatasaray 31 52
6. Alanyaspor 31 51
7. Fenerbahçe 31 50
8. Gaziantep FK 31 41
9. Göztepe 32 39
10. Antalyaspor 31 38
11. Kasımpaşa 31 36
12. Gençlerbirliği 32 36
13. Malatyaspor 31 32
14. Denizlispor 31 32
15. Çaykur Rizespor 31 32
16. Kayserispor 31 31
17. Konyaspor 31 30
18. Ankaragücü 31 26
Takımlar O P
1. Hatayspor 32 60
2. Erzurum BB 32 56
3. Adana Demirspor 32 55
4. Bursaspor 32 55
5. Akhisar Bld.Spor 32 54
6. Fatih Karagümrük 32 53
7. Altay 32 51
8. Ümraniye 32 44
9. Keçiörengücü 32 44
10. Giresunspor 32 44
11. Menemen Belediyespor 32 42
12. Balıkesirspor 33 38
13. İstanbulspor 32 37
14. Altınordu 32 33
15. Boluspor 32 30
16. Osmanlıspor 32 27
17. Adanaspor 32 21
18. Eskişehirspor 33 12
Takımlar O P
1. Liverpool 35 93
2. Man City 35 72
3. Chelsea 35 60
4. Leicester City 34 59
5. M. United 34 58
6. Sheffield United 35 54
7. Wolverhampton 34 52
8. Arsenal 34 50
9. Burnley 35 50
10. Tottenham 34 49
11. Everton 34 45
12. Southampton 34 44
13. Newcastle 35 43
14. Crystal Palace 34 42
15. Brighton 35 36
16. West Ham 35 34
17. Watford 35 34
18. Bournemouth 34 28
19. Aston Villa 34 27
20. Norwich City 35 21
Takımlar O P
1. Real Madrid 35 80
2. Barcelona 36 79
3. Atletico Madrid 36 66
4. Sevilla 35 63
5. Villarreal 35 57
6. Getafe 35 53
7. Real Sociedad 35 51
8. Valencia 35 50
9. Granada 35 50
10. Athletic Bilbao 35 48
11. Osasuna 36 48
12. Levante 35 43
13. Real Betis 36 41
14. Real Valladolid 36 39
15. Eibar 35 36
16. Celta de Vigo 36 36
17. Deportivo Alaves 35 35
18. Mallorca 35 32
19. Leganés 35 29
20. Espanyol 35 24
banner29